Translate

Πέμπτη, 20 Ιουλίου 2017

Από την Κλεοπάτρα Λυμπέρη

ΜΗΝΑΣ ΒΙΝΤΙΑΔΗΣ
ΚΑΤΩ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ




             Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΟΗΜΑΤΟΣ

Ένα θεατρικό έργο με έντονο κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό, μια
ηχηρή κριτική για την Ελλάδα της οικονομικής κρίσης αλλά και της κρίσης
των θεσμών και των αξιών που καταπατήθηκαν από την υλιστική αντίληψη
του σύγχρονου Έλληνα. Ο Μηνάς Βιντιάδης, δημοσιογράφος και συγγραφέας
5 βιβλίων, μετά το τελευταίο του μυθιστόρημα Τηγανίζουν πατάτες στον Άρη,
το οποίο κινήθηκε στο είδος της επιστημονικής φαντασίας, συνεχίζει σε εντελώς
διαφορετικό κλίμα: Ο Κάτω Παρθενώνας είναι ένα κείμενο αμιγώς ρεαλιστικό,
ωμό, σκληρό, γυμνό, αλλά ταυτοχρόνως θερμό και τρυφερό, γεμάτο από τους
χυμούς της καθημερινότητας, ένα έργο που μας κερδίζει με την ανθρωπιά του.


Από το κείμενο αυτό δεν λείπουν οι υπαρξιακές νύξεις, ούτε τα φιλοσοφικά
ερωτήματα. Το μείζον θέμα περί της ουσιαστικής ζωής και της αληθινής υπαρ-
κτικής ελευθερίας αποτελεί κέντρο της παρούσας συγγραφικής προσπάθειας.
Ο Βιντιάδης κατασκευάζει δύο ήρωες ως αντίθετους πόλους, τον επιτυχημένο
κοινωνικά (πλην έκπτωτο πλέον) χρηματιστή και τον αποτυχημένο κλοσάρ
(χτυπημένο από την κρίση και ένοικο μιας σπηλιάς κάτω από την Ακρόπολη),
οι οποίοι αποτελούν αντιστοιχίες δύο κομματιών της ελληνικής κοινωνίας.
Ο χρηματιστής έχει στηρίξει ολόκληρη τη ζωή του πάνω στην οικονομική επιβε-
βαίωση. Ο κλοσάρ, αντιθέτως, θυμίζει τον αρχαίο Διογένη, τον κυνικό φιλόσοφο
που έζησε μέσα στο πιθάρι υποστηρίζοντας ότι η ευτυχία βρίσκεται στην απλή
φυσική ζωή, την πνευματική άσκηση, την αυτογνωσία, τη λιτότητα, την αυτάρκεια.
Φανερά κατήγορος της υλοφροσύνης, ο συγγραφέας αφήνει να εννοηθεί ότι το
χρήμα συνοψίζει συνήθως και τον θάνατο της αληθινής ανθρώπινης διάστασης,
καθώς σκορπίζει τις ψυχικές δυνάμεις προς την ενασχόληση του περιττού.

Ο Μηνάς Βιντιάδης δεν ανατέμνει εδώ μόνο το σύγχρονο πολιτικό και κοι- 
νωνικό σκηνικό, αλλά και την ψυχική ζωή του Έλληνα, επιχειρώντας να δώσει
κάποιες εξηγήσεις για τα αίτια της κρίσης. Με γλώσσα άλλοτε χιουμοριστική,
άλλοτε καυστική, αναπτύσσει την ιστορία του με 15 σύντομες σκηνές, κρατών-
τας το ίδιο πάντα σκηνικό πλαίσιο, ένα (μεταφορικό) ριγκ, στο οποίο διεξάγεται
η πάλη ανάμεσα στο παλιό και το νέο, στο υλικό και το πνευματικό, στο ψεύτικο
και το αληθινό. Μέσα από τη συνύπαρξη των δύο ηρώων, ο λόγος καταθέτει ιδέες
(δηλαδή δοκιμάζει να επαναφέρει το χαμένο Νόημα, το χαμένο αξιακό σύστημα)
καθώς αναφέρεται στον ανθρωπισμό, την απλότητα, την ελευθερία, την αυτάρκεια,
την αλληλεγγύη, την πίστη στην ύπαρξη, την ανάγκη υποστήριξης ενός αυθεντι-
κού μοντέλου ζωής. Κυρίως όμως μας συνδέει με το απώτερο παρελθόν αυτής της
χώρας, την Ελλάδα των διαχρονικών αξιών του πνεύματος.

Η Καρυάτιδα, ως λίαν επιτυχημένο θεατρικό εύρημα, αποτελεί στο παρόν
κείμενο το σύμβολο του αρχαιοελληνικού κόσμου, που αν και «παρακολουθεί
σιωπηλός» τα δρώμενα επί σκηνής (τα δρώμενα στη χώρα) χωρίς να μπορεί να
επέμβει, υπενθυμίζει τη σημασία του πνεύματος, που έθεσε κάποτε τις βάσεις
της ευρωπαϊκής σκέψης. Η Καρυάτιδα είναι η ίδια λάμπουσα ψυχή της  Ελλά-
δας, ζωντανή και διαρκώς εποπτεύουσα, παρά τη σύγχρονη κοινωνική  κατιού-
σα, τις πολιτισμικές αλλοιώσεις, τη διάλυση κάθε ιδανικού.
     
Πολύ εμπνευσμένη η τελευταία πράξη του έργου, όπου ο κλοσάρ καλεί τον
χρηματιστή να κάψει τα χρήματά του, σε μια συμβολική Πράξη τελικής απελευ-
θέρωσης από το νοσηρό κοινωνικό μοντέλο που κατασπάραξε τη ζωή του.
Ο Κάτω Παρθενώνας είναι τελικά ένα υπαρξιακό έργο καλά στηριγμένο στο
ιστορικό πλαίσιο και σε όλες εκείνες τις εξωτερικές σημάνσεις που προσδίδουν
στο κείμενο τη ρεαλιστική του αξία, ενισχύοντας και την ιδεολογική του θέση.
Εν τούτοις, η τελική λύση του συγγραφέα για την απόρριψη μιας «παλιάς» ά-
νευ νοήματος ζωής και την έξοδο προς την ελευθερία και την αλληλεγγύη, δεν
αποτελούν μόνο πολιτική και φιλοσοφική στάση, αλλά και έναν σχεδόν θρησκευ-
τικό σχολιασμό.


 Ο Βιντιάδης χρησιμοποιεί απλή  καθημερινή γλώσσα, χωρίς επιτηδευμένα
σχήματα και λυρικές κορώνες, γι’ αυτό οι ήρωές του έχουν φυσικότητα και δεν
μας ξενίζουν στο ελάχιστο. Το εύρημά του για το στήσιμο μιας δολοφονίας (άλ-
λο ένα σύμβολο που παραπέμπει στην ανάγκη κατάργησης της παλιάς ζωής, ώ-
στε να ακολουθήσει η αναγέννηση), εκτός από την ίδια την πλοκή, υπερασπίζε-
ται και την ιδέα της γνωστής ελληνικής ατσιδοσύνης, που συχνά αξιοποιείται
«για καλό σκοπό». «Βλέπω μια ευκαιρία σε κάθε καταστροφή», λέει ο κλοσάρ
στον χρηματιστή, εγγράφοντας τον ορισμό της αισιοδοξίας και της πίστης, ένα
στίγμα που δίνει και το τελικό πρόσημο στο παρόν έργο.
     
Ο Μηνάς Βιντιάδης με κάνει να σκέφτομαι τον Παρθενώνα ως ανεστραμμένο
αξιακό σύμβολο, που μετέχει στην πτώση της χώρας (πραγματική και φαντασια-
κή), μη μπορώντας να επηρεάσει πλέον ιδεολογικά με το βαθύτερο νόημά του. Το
σύγχρονο πνευματικό μνημείο, μοιάζει να μας λέει ο συγγραφέας, δεν είναι ο περί-
λαμπρος ναός  (το γνωστό μας κτίσμα όπως πουλιέται στις καρτ ποστάλ για τους
τουρίστες), αλλά ο Κάτω Παρθενώνας: η εγκατάλειψη μιας ιδέας μεγαλείου που
βάραινε πάντα τον Έλληνα λόγω της ειδικής καταγωγής του, και –για να το πω με
σύγχρονη γλώσσα– η εγκατάλειψη του πλούτου και του φαίνεσθαι, που αποτελούν
το άλλο πρόσωπο της φθαρτότητας. Διότι ο αληθινός Παρθενώνας ίσως δεν βρίσκε-
ται πια «εκεί πάνω», αλλά «εδώ κάτω» : είναι η αυθεντική ταπεινή Φωνή που καλεί
την ελληνική ψυχή να ξαναβρεί τις αληθινές αξίες του πνεύματος, για να ξεκαθαρί-
σει την ήρα από το στάρι, μετουσιώνοντας στη φωτιά της κάθαρσης όλα όσα την
παραπλάνησαν.


Χολαργός 2016

Δευτέρα, 13 Μαρτίου 2017

Andrija Radulovits



ΑNDRIJA RADULOVITS                                                                           
                                                 

                                             
ΑΝΤΡΙΓΙΑ ΡΑΝΤΟΥΛΟΒΙΤΣ
               
             XΕΜΙΝΓΟΥΕ Ι

Διέσχιζε ένα πευκοδάσος με βήμα αργό, μόνος,  με μακριά μαλλιά και
γένια
κάτω από το φως του φεγγαριού
έψαχνε
επειδή είχε πιάσει φιλίες με το φεγγάρι



δεν κινιόταν στο φως της μέρας
η νύχτα ήταν ηρεμότερη-βαθύτερη και κατά κάποιο τρόπο
ίδια με τον ήρεμο ωκεανό, με πολλά έναστρα νησιά, που ο ίδιος τα αντι-


                                                          λαμβανόταν με τον δικό του τρόπο
προβλέποντας τι ψάρια θα πιάσει,  και την επόμενη νύχτα η Μεγάλη Άρκτος
                                                                                  ήταν η πυξίδα του
νωρίς το βράδυ ετοίμαζε
το αγκίστρι του και το καλάμι από μπαμπού

μετά πήγαινε στη λίμνη
και στην όχθη της άνθρωποι κάθονται σταυροπόδι
πετρωμένοι για χιλιάδες χρόνια, άνδρες και γυναίκες,
στην πανσέληνο τα ψάρια δεν τσιμπάνε
κάποτε, όταν βαρεθεί, θα βγάλει νερό με την κούπα του
από τη λίμνη και με τις παραινέσεις του φίλου του

θα ραντίσει ένα πέτρινο κορίτσι
με κλαδιά μπαμπού, έχοντας τη βοήθεια του φεγγαριού,
 θα τη ζωντανέψει και θα την πάρει στο σπίτι του.
Έτσι συνέβη.


Τους παρακολούθησαν χιλιάδες λάμψεις
κι άλλα τόσα ψάρια.
Ήταν ένα πευκοδάσος και μια νύχτα χωρίς το φεγγάρι της.

Mετάφραση
Κλεοπάτρα Λυμπέρη









Ο Andrija Radulovits είναι ποιητής από το Μαυροβούνιο.





Κυριακή, 12 Μαρτίου 2017

Κλεοπάτρα Λυμπέρη





                                ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΛΥΜΠΕΡΗ

                                Οι λέξεις 
είναι άλογο· 
                                                     κι άλλοτε
                                                                     λιβάδι 
                                             για να τρέχει 
                                   
                                                    το άλογο.


                                     (Το μηδέν σε φωλιά)




Kλεοπάτρα Λυμπέρη - Το μηδέν σε φωλιά - προδημοσίευση


  ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΛΥΜΠΕΡΗ
   

          
Tο να μιλάς διαρκώς για το άπειρο δείχνει μια
διάθεση εξαφάνισης – μου λέει το κάδρο –
οι λέξεις είναι άλογο κι άλλοτε λιβάδι για να τρέχει το
άλογο, γι’ αυτό μείνε στο άλογο που οδηγεί
ώσπου ο αιών να συμπληρωθεί.

Οι λέξεις σε ανοίγουν ολοένα σε υψώνουν
μπαίνεις πότε σε πουλιά πότε σε δέντρα.
Όταν όμως κατεβαίνεις στο χώμα
η γη πηδάει έξω απ’ το φθαρτό              γιατί
εκεί το σ’ αγαπώ ηχεί καλύτερα
τρίζει μέσα στα σπλάχνα.


                     (Το μηδέν σε φωλιά







Παρασκευή, 27 Ιανουαρίου 2017

Ευτυχία Παναγιώτου - Χορευτές





ΕΥΤΥΧΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ
ΧΟΡΕΥΤΕΣ
(Εκδόσεις Κέδρος, 2014)      

                        
....μια φορά κι έναν καιρό μες τη φωνή              βουλιάζοντας                          
     "Χορευτές"                  


Όταν το αίνιγμα, ως ποιητικό διακύβευμα, διαποτίζει ένα έργο,  φυσικά μας υποβάλλει πολλά και διαφορετικά επίπεδα προσέγγισης. Η προσωπική μου ανάγνωση για τους Χορευτές αναγνωρίζει μια φόρμα γλωσσοκεντρική,  καθώς η οι λέξεις, οι φράσεις, τα νοήματα, εξαιρετικά δουλεμένα, προτάσσονται για να υπερασπίσουν την παλιά φράση του Μallarme: το ποίημα δεν γίνεται με ιδέες αλλά με λέξεις. Κύρια χαρακτηριστικά του βιβλίου: Ελλειπτικότητα, αφαίρεση, παράδοξο. Επίσης: αυστηρή οργάνωση και επιτήρηση. Η Ευτυχία Παναγιώτου δεν κοιτάζει προς το Νόημα, καταγράφει απλώς δευτερεύουσες καθημερινές αφηγήσεις, καταργώντας τις κλασσικές αφηγηματικές δομές. Αυτό που την απασχολεί φανερά είναι η συγκρότηση και ο σχεδιασμός επιμέρους γλωσσικών τρόπων: οι τόνοι, η κίνηση, η αναπνοή, οι παύσεις, οι συστροφές της γλώσσας, οι ατμόσφαιρες, η εκλέπτυνση, η αποσιώπηση. Κινούμενη προς την κατεύθυνση της Ελένης Βακαλό (η οποία, ως γνωστόν, παρέδωσε μαθήματα ελευθερίας και πρωτοτυπίας, χωρίς διόλου να προδώσει την απλότητα),  η Παναγιώτου αξιοποιεί αυτά τα διδάγματα, προσθέτοντας τις δικές της ψυχικές και αισθητικές κλίσεις. Στους Χορευτές συναντώ την ακρίβεια του ρυθμού, τη μουσικότητα, την προσεχτικά διαλεγμένη λέξη, την αδρή εικονοποιϊα που υπηρετεί και αυτή μια αφαίρεση, την ενεργή φαντασία που εκτείνεται για να συμπληρώσει  το πραγματικό και να το αναδιαμορφώσει. Κυρίως όμως συναντώ  την έντονη προσήλωση μιας ποιήτριας στην υπόθεση της ποίησης. Η κρυπτικότητα των Χορευτών (ως βαθύτερη κατάσταση πρόσκλησης) είναι νομίζω από τα βασικά πλεονεκτήματα του παρόντος βιβλίου. Με αυτό το υλικό και εν μέσω  χαμηλών φωτισμών, η Ευτυχία Παναγιώτου αφήνει τις λέξεις να ξεπροβάλλουν ως κεντρικοί πρωταγωνιστές-ακροβάτες, που χορεύουν και ισορροπούν πάνω στο τεντωμένο σκοινί, για να παρουσιάσουν στον αναγνώστη-θεατή ένα σκοτεινό, κινδυνώδες θέαμα. Γιατί, ποίηση είναι ο τρόπος να κινδυνεύουμε.

                      Κλεοπάτρα Λυμπέρη







Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2016

Δημήτρης Χουλιαράκης



ΔηΜηΤΡηΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ    ΔηΜηΤΡηΣ  
ΧΟΥΛΙΑρακης
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚηΣ  ΔηΜΗΤΡΗΣ 
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ
             ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ
         ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ







            Στη χάση του φεγγαριού

            Σ’ ένα οικόπεδο Ισαύρων και Μαιζώνος τα συνεργεία
            έφεραν στο φως ταφή γυναίκας του 4ου αιώνα.
            Μια σύγχρονη νοικοκυρά τινάζει τα σεντόνια
            και ρίχνει κάπου κάπου αδιάφορες ματιές
            έχει πολλές σκοτούρες μέχρι να νυχτώσει.
                                                Θα λύσει τότε τα μαλλιά
                                           θα βγάλει ανόρεχτα τη ρόμπα
                                         και θα ξαπλώσει στενάζοντας βουβά
                                         δίπλα στον άντρα που κοιμάται.
                                                  Το φεγγάρι λειψό τις βλέπει και τις δυό.
                                            Μέσ’ απ’ την μπαλκονόπορτα θα παίξει
                                            με το ιδρωμένο πανωχείλι της μιανής
                                    







κι ύστερα στο γλειμμένο μέτωπο της άλλης
μι’ αχτίδα του χλωμή θ’ αφήσει να γλιστρήσει.






                                               Από την ποιητική συλλογή
                                               Αναπολόγητος στις κούνιες ντάλα μεσημέρι
                                               Εκδόσεις Το Ροδακιό (2014)





Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2016

Bασίλης Ρούβαλης





ΒαΣΙΛΗΣ  ΡΟΥΒαΛΗΣ              ΒαΣΙΛΗΣ   ΡΟΥΒαΛΗΣ        Bασί
     ΛΗΣ  ΡΟΥΒαΛΗΣ      ΒαΣΙΛΗΣ  ΡΟΥΒΑΛΗΣ
                                           ΡΟΥΒαΛΗΣ
         ΒαΣΙΛΗΣ  ΡΟΥΒαΛΗΣ       Βασίλης ΡΟΥΒαΛΗΣ










  ΑΝΑΠΝΕΩ ΧΑΡΗ ΣΤΗ ΔΟΚΙΜΗ
  την τυχαία ένωση, σε απόσταξη
  από το άγιο μηδέν.

  Το νόημα μυστήριο
  Πειρασμός χωρίς πυκνότητα και προσωπείο.
  Νεφέλωμα καταλήγει, υπεκφυγή στο χώμα                                                                            ωριμάζει. 










απόσπασμα από το βιβλίο
Λεύγες
.poema..(εκδόσεις)